W październiku 1981 r. Jan Paweł II wygłosił serię katechez, w których dzielił się przemyśleniami na temat zamachu, którego doświadczył 13 maja na Placu św. Piotra. Papież widział w tym wydarzeniu nie tylko agresję, ale także szczególną łaskę. Pan Bóg dopuścił do tego zamachu, doświadczył nim Papieża, aby on mógł dać świadectwo prawdzie i miłości. Oto druga katecheza o zamachu z tłumaczeniem na język polski, poprzedzona krótkim streszczeniem, którego dokonał dla polskich pielgrzymów sam Papież.
Senat Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie nadał tytuł doktora honoris causa kard. Andersowi Arboreliusowi — pierwszemu w historii szwedzkiemu kardynałowi, karmelicie, ordynariuszowi diecezji sztokholmskiej, wybitnemu teologowi i promotorowi dialogu ekumenicznego.
Wyróżnienie przyznano na wniosek Rady Wydziału Nauk Społecznych UPJPII za integracyjne podejście łączące refleksję teologiczną, duchowość i odpowiedzialność pasterską, a także za ukazywanie znaczenia modlitwy wewnętrznej, życia kontemplacyjnego i dojrzewania wiary. Uczelnia doceniła również jego umiejętność odnoszenia wartości religijnych i życia sakramentalnego do wyzwań współczesnego człowieka, podkreślanie współodpowiedzialności wszystkich ochrzczonych za Kościół oraz szczególną wrażliwość na osoby cierpiące, zwłaszcza osoby z niepełnosprawnościami i ofiary konfliktów zbrojnych. Wskazano także na jego działalność na rzecz dialogu ekumenicznego, budowania pokoju i odpowiedzialności społecznej w duchu misji Kościoła.
Rektor: świadectwo duchowości, pokory i dialogu
Rektor UPJPII, ks. prof. dr hab. Robert Tyrała, witając zgromadzonych, podkreślił wyjątkowy charakter uroczystości nadania trzydziestego czwartego doktoratu honoris causa uczelni, w 106. rocznicę urodzin św. Jana Pawła II, patrona UPJPII. Jak zaznaczył, wyróżnienie trafia do człowieka głębokiej duchowości, pokory i otwartości — pasterza, który swoją postawą buduje mosty dialogu i jedności.
W swoim wystąpieniu rektor nawiązał również do pierwszego osobistego spotkania z kard. Arboreliusem w 2007 roku, podczas przygotowań do Międzynarodowego Kongresu Pueri Cantores w Sztokholmie. Wspominał atmosferę współpracy, życzliwość i zaangażowanie przyszłego kardynała w organizację wydarzenia gromadzącego tysiące młodych ludzi modlących się o pokój.
– „Już wtedy można było dostrzec jego prostotę, serdeczność i autentyczne świadectwo dobrego pasterza” – mówił rektor.
Ks. prof. Robert Tyrała zaznaczył także, że obecność kard. Arboreliusa w gronie doktorów honorowych UPJPII ma szczególne znaczenie dla uniwersytetu, którego misją pozostają głoszenie prawdy, dialog ze światem, troska o człowieka oraz pogłębianie duchowego wymiaru życia. Wyraził również nadzieję na dalszą współpracę uczelni z Newman Institute i środowiskami chrześcijańskimi w Szwecji.
Kard. Ryś: człowiek dialogu i „mistyki codzienności”
Laudację wygłosił kard. Grzegorz Ryś, metropolita krakowski, Wielki Kanclerz UPJPII, który przedstawił laureata jako człowieka dialogu, duchowości i jedności. Przywołał także słowa papieża Franciszka odnoszące się do kard. Arboreliusa:
„Niczego się nie lęka. Rozmawia ze wszystkimi i nie występuje przeciw nikomu. Zawsze szuka tego, co pozytywne”.
Kard. Ryś podkreślił, że kard. Arborelius uczynił duchowość karmelitańską bliską zwykłym ludziom. Inspirowana św. Teresą z Lisieux, św. Janem od Krzyża i św. Teresą z Ávili „mistyka codzienności” pokazuje, że obecność Boga można odkrywać w prostych doświadczeniach życia — pracy, modlitwie, relacjach i codziennych obowiązkach.
Szczególne miejsce w laudacji zajęła działalność ekumeniczna laureata. Jako konwertyta z luteranizmu i zarazem katolicki kardynał od lat buduje mosty między wyznaniami chrześcijańskimi, promując ekumenizm oparty na wzajemnym słuchaniu, dialogu i odkrywaniu darów Ducha Świętego obecnych w różnych tradycjach Kościoła.
– „Mówić o różnicach — to łatwe; mówić o tym, co nas łączy — to prawdziwe wyzwanie!” – podkreślił kard. Ryś.
Po wygłoszeniu laudacji tekst dyplomu doktoratu honoris causa odczytał ks. prof. Tomasz Rozkrut, prorektor ds. nauki UPJPII, po czym nastąpiło wręczenie honorowego doktoratu kard. Andersowi Arboreliusowi.
Modlitwa kontemplacyjna drogą jedności chrześcijan
W wykładzie zatytułowanym „Ekumeniczny i eklezjalny wymiar modlitwy kontemplacyjnej” kard. Anders Arborelius wskazał, że modlitwa kontemplacyjna może stać się jedną z najważniejszych dróg prowadzących do jedności chrześcijan.
Hierarcha podkreślił, że choć dialog dogmatyczny i etyczny między Kościołami bywa trudny, wspólna modlitwa i duchowość pozwalają odkrywać to, co łączy wyznawców Chrystusa. Zwrócił uwagę, że w coraz bardziej zsekularyzowanym społeczeństwie Szwecji wielu protestantów odnajduje inspirację w duchowości katolickiej i prawosławnej, szczególnie w tradycji karmelitańskiej oraz Ćwiczeniach duchowych św. Ignacego Loyoli.
Kard. Arborelius przypomniał również, że modlitwa chrześcijanina nigdy nie jest wyłącznie doświadczeniem prywatnym. Chrzest św. sprawia, że wierzący uczestniczy w życiu Kościoła i w dialogu Syna z Ojcem.
„Modlitwa jest bardziej łaską i darem niż osiągnięciem i wynikiem własnego wysiłku. Gdy naprawdę uświadomimy sobie ten ogromny znak Bożego miłosierdzia, całe nasze życie zaczyna stawać się życiem modlitwy. Jesteśmy zaproszeni do stałej komunii z Bogiem Trójjedynym, który mieszka głęboko w nas, w najgłębszym sanktuarium naszej duszy” – mówił kardynał.
Dodał również: „Gdy tę łaskę przyjmujemy i coraz bardziej uświadamiamy sobie obecność Boga, modlitwa staje się coraz bardziej kontemplacyjna”. Kontemplacja staje się wówczas nie tylko drogą osobistej świętości, ale także służbą Kościołowi i jego misji.
Odwołując się do duchowości karmelitańskiej, laureat przywołał św. Teresę z Ávili, św. Teresę z Lisieux, św. Jana od Krzyża, a także karmelitę Francisco Palau, ukazując modlitwę kontemplacyjną jako źródło odnowy Kościoła, jedności i miłości obejmującej wszystkich ludzi, w tym chrześcijan różnych tradycji i wyznań.
Listy gratulacyjne
Ks. Andrzej Kielian, prorektor ds. umiędzynarodowienia i dyrektor Szkoły Doktorskiej, przedstawił listy gratulacyjne, jakie napłynęły z okazji wręczenia doktoratu honoris causa kard. Andersowi Arboreliusowi. Wśród nich znalazły się m.in. listy od przedstawicieli rządu RP: wicepremiera i ministra obrony narodowej Władysława Kosiniaka-Kamysza oraz ministra energii Miłosza Motyki, a list w jego imieniu odczytał Jakub Miodoński.
Minister Motyka podkreślił, że wyróżnienie to jest wyrazem uznania dla dorobku, posługi i świadectwa człowieka oddanego wierze, dialogowi i służbie drugiemu człowiekowi. Zaznaczył również, że honoruje ono nie tylko wybitną działalność duszpasterską i intelektualną Laureata, ale także postawę opartą na odpowiedzialności, pokorze i wierności wartościom ważnym dla współczesnego świata. Dodał, że znamienne jest to, iż wydarzenie odbywa się w murach uczelni noszącej imię św. Jana Pawła II – patrona dialogu, wiary i rozumu, człowieka nauki, kultury oraz głębokiej odpowiedzialności za dobro wspólne.
Listy gratulacyjne przesłali także Prymas Polski abp Wojciech Polak, bp Marek Marczak w imieniu Konferencji Episkopatu Polski oraz rektorzy uczelni wyższych z całej Polski.
W uroczystości, obok kard. Andersa Arboreliusa i kard. Grzegorza Rysia, wzięli udział także kard. Kazimierz Nycz i kard. Stanisław Dziwisz, abp Henryk Nowacki – nuncjusz apostolski w Szwecji, Islandii, Danii, Finlandii i Norwegii w latach 2012–2017, biskupi i parlamentarzyści ze Szwecji i Polski, przedstawiciele korpusu dyplomatycznego Szwecji, Chorwacji i Węgier, przedstawicielki Fundacji Noblowskiej ze Szwecji oraz przedstawiciele świata akademickiego z całej Polski.
Spotkanie ze studentami
Po zakończeniu uroczystości kard. Arborelius spotkał się w auli biblioteki ze studentami Wydziału Nauk Społecznych UPJPII, odpowiadając na ich pytania. Mówił m.in. o problemach współczesnego społeczeństwa, szczególnie o wykluczeniu społecznym, kryzysie relacji międzyludzkich oraz potrzebie budowania wspólnoty i solidarności. Podkreślał znaczenie pracy z ludźmi zagrożonymi marginalizacją – migrantami, osobami samotnymi, ubogimi czy wykluczonymi społecznie. Wskazywał, że młodzi ludzie, studenci i rodziny potrzebują dziś większego wsparcia, dialogu i poczucia przynależności.
Dużo miejsca poświęcił także problemowi podziałów społecznych i międzypokoleniowych. Zwracał uwagę, że współczesny świat coraz bardziej się „segreguje” — zarówno społecznie, jak i politycznie — co prowadzi do osamotnienia ludzi i rozpadu więzi. Jego zdaniem konieczne jest „przywracanie ludzi sobie nawzajem”, budowanie mostów między pokoleniami oraz tworzenie przestrzeni spotkania i wzajemnego słuchania, szczególnie w rodzinach.
Kard. Arborelius podkreślał również znaczenie serca, empatii i troski o drugiego człowieka. Mówił, że bez otwartości serca trudno budować piękne i trwałe relacje społeczne. Ważnym wątkiem była także rola Kościoła, kapłanów i osób zaangażowanych społecznie, którzy powinni umieć słuchać ludzi i pomagać im w rozwiązywaniu życiowych problemów.
Pierwszy szwedzki kardynał
Kard. Anders Arborelius OCD urodził się w 1949 roku w Sorengo w Szwajcarii, dzieciństwo spędził jednak w Lund w Szwecji. W 1969 roku przeszedł na katolicyzm, a dwa lata później wstąpił do karmelitów bosych. Święcenia kapłańskie przyjął w 1979 roku w Malmö.
W 1998 roku papież Jan Paweł II mianował go biskupem Sztokholmu, natomiast w 2017 roku papież Franciszek wyniósł go do godności kardynalskiej. Kard. Arborelius jest pierwszym szwedzkim kardynałem w historii.
Hierarcha należy m.in. do Dykasterii ds. Duchowieństwa, Dykasterii ds. Kościołów Wschodnich oraz Dykasterii ds. Popierania Jedności Chrześcijan. W 2022 roku został odznaczony Medalem Jego Królewskiej Mości za wybitny wkład w szwedzkie i międzynarodowe życie kościelne.
Motto kardynała brzmi: In Laudem Gloriae („Ku chwale Majestatu”). Jak sam podkreśla, jego powołaniem jest pomaganie ludziom odkrywać, że uwielbienie Boga prowadzi człowieka do większej wolności, pokoju i szczęścia.
Marta Mastyło, UPJPII