Leon XIV złożył dziś wizytę w Dykasterii ds. Kultury i Edukacji, gdzie spotkał się z pracownikami i personelem. Wyraził wdzięczność za ich codzienną posługę. Zachęcił do wytrwałego zaangażowania w służbę Kościołowi i światu.
W „Słowniku nauki społecznej Kościoła” wykładowca ekonomii i polityki zasobów ludzkich na Katolickim Uniwersytecie Sacro Cuore Elena Cottini i wykładowca ekonomii politycznej na Uniwersytecie we Wschodnim Piemoncie Paolo Ghinetti podkreślają, że ekonomia coraz wyraźniej dostrzega szkołę jako miejsce wzrostu ludzkiej godności i autentycznego uczestnictwa społecznego.
Elena Cottini, Paolo Ghinetti
Edukacja jest dziś uznawana zarówno przez nauki ekonomiczne, jak i przez katolicką naukę społeczną za jeden z najważniejszych motorów rozwoju gospodarczego i społecznego. Gromadzenie tzw. kapitału ludzkiego nie prowadzi jedynie do wzrostu gospodarczego. Sprzyja także innowacyjności i mobilności społecznej oraz pomaga zmniejszać nierówności – zarówno w poszczególnych krajach, jak i między różnymi regionami świata.
Korzyści płynące z edukacji są dwojakie. Z jednej strony mają wymiar indywidualny: wyższe wynagrodzenia i lepsze możliwości zatrudnienia. Z drugiej – społeczny: większa produktywność, spójność społeczna i zaangażowanie obywatelskie. Szczególnie istotne znaczenie edukacja ma dla kobiet i osób najuboższych, dla których często stanowi jedyną rzeczywistą drogę awansu społecznego.
Nie wystarczy dostęp do szkoły
Nadal istnieją jednak ogromne nierówności. Sam dostęp do edukacji nie zawsze wystarcza, jeśli jakość kształcenia pozostaje niska. Problem ten określany jest mianem „kryzysu uczenia się” (learning crisis) i dotyka wielu krajów rozwijających się. Miliony dzieci uczęszczają do szkoły, nie zdobywając jednak rzeczywistych umiejętności, w tym kompetencji społecznych i emocjonalnych niezbędnych do aktywnego uczestnictwa w życiu społecznym.
Katolicka nauka społeczna proponuje przy tym perspektywę wykraczającą poza logikę inwestycji i ekonomicznego zysku. Już soborowa deklaracja „Gravissimum educationis” (1965) uznaje edukację za podstawowe prawo służące integralnej formacji osoby. Z kolei „Populorum progressio” (1967) wskazuje na kształcenie jako narzędzie przezwyciężania różnic między Północą a Południem świata.
Współczesne dokumenty Kościoła również podkreślają ten wymiar. „Dilexit nos” (2024) przypomina, że dostęp do edukacji jest pilną formą promocji człowieka, zwłaszcza dla osób żyjących na marginesie społeczeństwa. Natomiast encyklika Leona XIV „Magnifica humanitas” z 15 maja 2026 r. wzywa do odnowienia sojuszu edukacyjnego w epoce sztucznej inteligencji: do likwidowania nierówności w dostępie do kształcenia oraz ochrony szkoły jako miejsca, w którym człowiek uczy się poszukiwać i kochać prawdę.
Szkoła to coś więcej niż wiedza
Autorzy zwracają uwagę na zasadnicze rozróżnienie, często pomijane w analizach ekonomicznych: między kształceniem, czyli przekazywaniem wiedzy i rozwijaniem kompetencji, a wychowaniem, które obejmuje integralną formację osoby.
Katolicka nauka społeczna zachęca zatem, by nie sprowadzać szkoły wyłącznie do funkcji produkcyjnej. Jest ona przede wszystkim miejscem wzrostu ludzkiej godności i autentycznego uczestnictwa w życiu społecznym – a tę perspektywę coraz wyraźniej dostrzega również współczesna ekonomia.