Wspieranie rodzin i obrona życia to zadanie państwa – podkreślali uczestnicy uroczystego wspólnego posiedzenia parlamentarnych zespołów, które odbyło się w czwartek w Sejmie z okazji Dnia Praw Rodziny. 22 października przypada rocznica ogłoszenia przez Stolicę Apostolską Karty Praw Rodziny w 1983 roku. Dokument powstał z inicjatywy papieża Jana Pawła II.
Zakładały szkoły, uczyły, służyły innym, prowadziły drukarnię - jednocześnie zmagały się z realiami powojennej Polski. Autorki kolejnych trzech publikacji z serii „Zakony żeńskie w PRL”, zaprezentowanych w murach Biblioteki Uniwersyteckiej KUL, przypominają o losach sióstr Sług Jezusa, Loretanek i Urszulanek.
Niezależnie od tego, gdzie [kobieta] żyje: jako matka i gospodyni domowa czy w widocznym dla wielu miejscu w życiu publicznym, czy w cichych murach klasztornych - wszędzie musi być „służebnicą Pańską”, tak jak była nią we wszystkich sytuacjach swego życia Matka Boża: jako poświęcona Bogu w ciszy przybytku świątynnego, w cichej pracy w Betlejem i Nazarecie, jako przewodniczka apostołów i pierwszej wspólnoty chrześcijan po śmierci swego Syna. Jeśli każda kobieta będzie sponsa „oblubienicą” Chrystusa i każda apostołką serca Bożego, wtedy każda będzie realizować swe kobiece powołanie - przypomniała na wstępie słowa Edyty Stain, Monika Stojowska, zastępca rzeczniczka prasowego KUL, prowadząca wydarzenie w murach Biblioteki Uniwersyteckiej KUL.
Trudne czasy PRL
Punktem wspólnym dla wszystkich pozycji jest ich osadzenie w powojennych latach zawładniętej przez komunistów Polski. Autorki monografii podkreślają, że każde ze zgromadzeń pełniło inną, ale tak samo ważną rolę w społeczeństwie. „My, loretanki przede wszystkim prowadziłyśmy drukarnię i działalność wydawniczą. Nie było to łatwe, ale dzięki mądrym decyzyjom naszych ówczesnych przełożonych, z niewielkimi przerwami, udało nam się kontynuować tę działalność przez cały okres komunizmu w Polsce” - wspomina s. Klara Teresa Bielecka CSL, autorka publikacji o Zgromadzeniu Sióstr Matki Bożej Loretańskiej w latach 1945-1989, dodając, że gdy brakowało katechetek w parafiach siostry loretanki nie wahały się odpowiedzieć na to wezwanie.
Z kolei, s. Krystyna Czerwińska opisując dzieje zgromadzenia Sióstr Sług Jezusa - pierwszego w serii zgromadzenia bezhabitowego - zwróciła uwagę na wielozadaniowość i determinację w działaniu jego członkiń. „Nasze siostry pełniły posługę w całej Polsce. Przede wszystkim zajmowały się edukacją, zakładały i prowadziły szkoły - działały u podstaw - z ludźmi i dla ludzi, co nie było na podobało się ówczesnej władzy” - wskazuje s. Czerwińska.
O niełatwych kolejach życia w cieniu komunistycznego nadzoru i atmosferze strachu mówiła w odczytanym liście - 94-letnia s. Alma Kotowska OSU. „Gdy byłam w nowicjacie przyjechał mój ojciec z usilną prośbą powrotu do domu. Wtedy po raz pierwszy usłyszałam o wywożeniu zakonnic do pracy w sowieckich obozach. Do domu jednak nie wróciłam. W późniejszych latach rozpoczęłam studia na KUL, było spokojniej, chodź życie naznaczone było wieloma ograniczeniami i brakami” - wspominała współautorka monografii „Urszulanki Unii Rzymskiej w Polsce w latach 1945-1989”.
„Władze komunistyczne nie szczędziły swoich zasobów na inwigilację i kontrolę zgromadzeń zakonnych. Tak naprawdę w pełni uświadomiłam sobie tę skalę analizując archiwa i dokumenty mojego zgromadzenia. To były setki ludzi, zaangażowanych w obserwację naszych domów, raportowanie i fotografowanie” - dodała s. Daria Klich OSU, współautorka monografii „Urszulanki Unii Rzymskiej w Polsce w latach 1945-1989”.
Jest jeszcze wiele do opisania
Pierwsze publikacje z serii „Zakony żeńskie w PRL” ukazały się w 2014 r. z inicjatywny s. prof. Agata Mirek. Dotychczas wydano pięć tomów monografii dokumentujących dzieje życia żeńskich wspólnot zakonnych w różnych okresach ich funkcjonowania, ukazując ich działalność, przemiany organizacyjne oraz miejsce w historii Kościoła i społeczeństwa polskiego. Do tego grona dołączyły trzy kolejne publikacje w ramach współpracy Ośrodka Badań nad Geografią Historyczną Kościoła w Polsce KUL, Komisji Historycznej przy Konferencji Wyższych Przełożonych Żeńskich Zgromadzeń Zakonnych w Polsce oraz Biblioteki Uniwersyteckiej KUL.
„W najbliższych miesiącach planujemy opublikować dzieje kolejnych zgromadzeń” - dodała s. dr Monika Kupczewska z Ośrodka Badań nad Geografią Historyczną Kościoła w Polsce KUL, redaktor naukowy serii.
Anna Wójcik, KUL