Uwolnienie substancji promieniotwórczych podczas wojny mogłoby zagrozić ludziom także poza granicami Ukrainy – ostrzega Stolica Apostolska. Watykańska dyplomacja wskazuje na sytuację elektrowni w Zaporożu i uszkodzenie osłony w Czarnobylu. Apeluje też o pomoc ofiarom skażeń i działania na rzecz rozbrojenia nuklearnego.
Nie przestawajmy wracać do Boga, ponieważ On nigdy nie przestaje na nas czekać -zachęca bp Krzysztof Nykiel. Regens Penitencjarii Apostolskiej kieruje szczególne zaproszenie do osób, które od spowiedzi oddalają lęk, wstyd lub powracające upadki. W rozmowie z Vatican News wyjaśnia znaczenie szczerej skruchy i przedstawia seminarium o sakramencie pojednania, które 23–24 października zgromadzi ponad 800 uczestników na miejscu i online.
Księże Biskupie, Penitencjaria Apostolska od wielu lat organizuje inicjatywy formacyjne poświęcone sakramentowi pokuty i pojednania. Jak narodził się pomysł zorganizowania seminarium skierowanego w sposób szczególny do wiernych świeckich?
Pomysł ten zrodził się ze wsłuchiwania się w potrzeby ludzi, które na przestrzeni lat stawały się coraz bardziej widoczne. Od ponad trzydziestu pięciu lat Penitencjaria Apostolska organizuje Kurs dotyczący forum wewnętrznego, skierowany do kapłanów pragnących pogłębić swoją wiedzę i przygotowanie do pełnienia delikatnej posługi spowiednika.
Obok tej inicjatywy otrzymywaliśmy jednak liczne prośby również od wiernych świeckich, którzy pragnęli lepiej poznać sakrament spowiedzi i głębiej zrozumieć jego znaczenie. Zaczęliśmy więc zastanawiać się, jak odpowiedzieć na to zainteresowanie. Tak narodziła się idea stworzenia programu formacyjnego przeznaczonego przede wszystkim dla penitentów, aby pomóc im lepiej przygotować się do spowiedzi i przeżywać ją z większą świadomością, spokojem i ufnością.
Papież Franciszek wspierał tę inicjatywę od samego początku, dostrzegając jej wartość duszpasterską. Również papież Leon XIV jest dla nas wielkim wsparciem w kontynuowaniu tego dzieła, które pragniemy coraz pełniej oddawać na służbę duchowej formacji wiernych.
Zainteresowanie, jakie wzbudziły poprzednie edycje, utwierdza nas w przekonaniu, że odpowiadamy na rzeczywistą potrzebę. Dziś, gdy odbywa się już piąta edycja seminarium, możemy z radością stwierdzić, że zainteresowanie jest naprawdę duże: zapisało się ponad 800 osób, zarówno uczestniczących w spotkaniu na miejscu, jak i łączących się zdalnie.
To bardzo budujący znak. Mamy nadzieję, że seminarium stanie się stałym wydarzeniem, uzupełniającym Kurs dotyczący forum wewnętrznego. Pragniemy przyczyniać się do tego, aby spowiedź była odkrywana na nowo nie jako zwykły obowiązek religijny, lecz jako dar, dzięki któremu Pan przyjmuje nas, przebacza nam i zawsze daje nam możliwość rozpoczęcia od nowa.
Do kogo przede wszystkim skierowana jest ta inicjatywa formacyjna?
Seminarium jest skierowane przede wszystkim do wiernych świeckich, którzy często mają mniej okazji do pogłębiania wiedzy na temat spowiedzi niż kapłani w ramach swojej formacji. Myślimy szczególnie o katechetach, wychowawcach, formatorach i wszystkich osobach zaangażowanych w duszpasterskie życie wspólnot chrześcijańskich, towarzyszących innym na drodze wiary.
Oczywiście w seminarium mogą uczestniczyć także kapłani, osoby konsekrowane, zakonnicy i zakonnice. Ich obecność jest cenna, ponieważ pozwala przekazywać we własnych wspólnotach to, czego nauczyli się i co pogłębili podczas spotkania.
W rzeczywistości potrzeba uznania własnych ograniczeń i przyjęcia przebaczenia dotyczy każdego chrześcijanina. Nikt nie może uważać się za wolnego od potrzeby Bożego miłosierdzia. Wszyscy potrzebujemy doświadczyć przebaczenia, odzyskać wewnętrzny pokój i otrzymać siłę, by iść dalej, kiedy uświadamiamy sobie, że oddaliliśmy się od dobra.
Dlatego chcemy zaoferować wszystkim możliwość formacji, która nie będzie jedynie teoretycznym pogłębieniem wiedzy, lecz także zaproszeniem do osobistego doświadczenia piękna pojednania z Bogiem.
Tematem przewodnim piątej edycji seminarium jest contritio cordis, czyli skrucha serca. Jaka myśl łączy proponowane refleksje i dlaczego ten aspekt spowiedzi jest tak istotny?
Naszym głównym zamierzeniem jest ponowne odkrycie najgłębszego znaczenia sakramentu pojednania, poczynając od tego, co dokonuje się w sercu człowieka, który uznaje swoje grzechy i pragnie powrócić do Boga.
Skrucha nie jest drugorzędnym elementem spowiedzi. Jest fundamentalną postawą wewnętrzną, ponieważ wyraża szczere uznanie popełnionego zła i autentyczne pragnienie zmiany życia. Nie chodzi jedynie o żal z powodu popełnionego błędu czy obawę przed jego konsekwencjami, ale o zrozumienie, że grzech rani naszą relację z Bogiem, z innymi ludźmi i z samymi sobą.
Aby pogłębić ten temat, postanowiliśmy połączyć refleksję biblijną, antropologiczną oraz sakramentalno-duszpasterską. Pragniemy pokazać, że prawdziwa skrucha nie rodzi się z lęku przed odrzuceniem, lecz ze świadomości, że jesteśmy kochani i wezwani do nowego życia.
Seminarium rozpocznie się w piątek 23 października o godz. 16.00 od powitania uczestników i lectio kardynała Angelo De Donatis, Penitencjarza Większego. Jego wystąpienie będzie poświęcone biblijnym podstawom contritio cordis, ze szczególnym uwzględnieniem Psalmu 50, jednego z najważniejszych psalmów pokutnych tradycji biblijnej.
Następnie prof. Lodovica Maria Zanet z Uniwersytetu Salezjańskiego podejmie temat relacji między poczuciem winy, przykrością, żalem i skruchą, przedstawiając kryteria pozwalające odróżnić te doświadczenia i lepiej zrozumieć ich znaczenie w życiu człowieka.
W sobotę rano obrady będą kontynuowane wystąpieniem ks. Giuseppe Forlai z duchowieństwa diecezji rzymskiej, który przedstawi etapy prawdziwego nawrócenia, ukazując spojrzenie tradycji duchowej Wschodu i Zachodu. Następnie Prałat Teolog Penitencjarii Apostolskiej O. Jaime Emilio González Magaña, S.I., wygłosi referat poświęcony zadośćuczynieniu jako możliwości odbudowy tego, co zostało zranione przez grzech, w sakramentalnym i duszpasterskim wymiarze pojednania.
Są to różne zagadnienia, ale głęboko ze sobą związane. Wszystkie pomagają nam zrozumieć, że spowiedź nie kończy się na uznaniu własnych win. Jest drogą, na której prawda spotyka się z miłosierdziem, a skrucha staje się początkiem odnowionego życia.
Jakie miejsce zajmą osobiste świadectwa i podsumowanie obrad?
Świadectwa będą miały szczególne znaczenie, ponieważ pozwolą nam usłyszeć konkretne historie osób, które w sakramencie spowiedzi spotkały się z miłosierdziem Ojca i doświadczyły jego przemieniającej mocy.
Refleksja teologiczna jest niezbędna, ale osobiste świadectwo pomaga nam zrozumieć, w jaki sposób łaska Boża wkracza w codzienne życie, wspiera człowieka przeżywającego trudności i przywraca nadzieję temu, kto sądzi, że nie może już zacząć od nowa.
Słuchanie osób, które przeżyły takie spotkanie, może pomóc każdemu z nas przezwyciężyć lęki i uprzedzenia. Przypomina nam bowiem, że miłosierdzie nie jest abstrakcyjną rzeczywistością, lecz miłością, która dotyka człowieka w jego konkretnej historii.
Podsumowanie seminarium zostało powierzone mnie jako Regensowi Penitencjarii Apostolskiej. Raduje się z tego faktu, bowiem będzie to okazja do zebrania najważniejszych myśli, które wybrzmią podczas tych dwóch dni, i ponownego ukazania istoty sakramentu: Bóg wzywa nas do nawrócenia, ale nigdy nie przestaje ofiarowywać nam swojego przebaczenia.
Mamy nadzieję, że uczestnicy wrócą do swoich domów z odnowioną świadomością znaczenia spowiedzi i z pragnieniem dzielenia się z innymi radością płynącą z tego spotkania.
Ekscelencjo, jak odróżnić zwykły żal z powodu popełnionego błędu od prawdziwej skruchy serca?
To bardzo ważne rozróżnienie. Każdemu z nas może się zdarzyć odczuwać żal z powodu tego, co zrobił, zwłaszcza gdy dostrzega negatywne konsekwencje swoich czynów lub uświadamia sobie, że naruszył jakąś relację. Skrucha sięga jednak znacznie głębiej: rodzi się wtedy, gdy szczerze uznajemy popełnione zło i pragniemy powrócić do Pana, pozwalając, by Jego łaska nas przemieniała.
Prawdziwa skrucha nie polega na pozostawaniu więźniem poczucia winy ani na przekonywaniu siebie, że jesteśmy ludźmi pozbawionymi wartości. Oznacza raczej odwagę spojrzenia na własne życie w prawdzie, uznania swojej odpowiedzialności i otwarcia się na możliwość przemiany.
Contritio cordis jest poruszeniem serca, które prowadzi nas do Boga. To pokorne uznanie własnej kruchości, połączone z ufnością, że Pan nas nie opuszcza właśnie wtedy, gdy doświadczamy naszych ograniczeń.
Nie możemy zapominać, że Bóg zna naszą słabość i nigdy nie przestaje ofiarowywać przebaczenia tym, którzy zwracają się do Niego ze szczerym sercem. Dlatego spowiedź nie powinna być przeżywana jako chwila, której należy się obawiać, lecz jako okazja do wewnętrznego uwolnienia, pojednania i rozpoczęcia wszystkiego na nowo.
Oczywiście autentyczna skrucha wiąże się również z pragnieniem unikania grzechu i naprawienia, na ile to możliwe, wyrządzonego zła. Miłosierdzie nie znosi naszej odpowiedzialności. Przeciwnie, daje nam siłę, by ją podjąć i rozpocząć nową drogę.
Jaka nadzieja towarzyszy piątej edycji seminarium? Co Ekscelencja chciałby, aby pozostało w sercach jego uczestników?
Mamy nadzieję, że to spotkanie pomoże wielu osobom spojrzeć na spowiedź w nowy sposób, odkrywając na nowo jej piękno i zdolność przemieniania życia. Pragniemy, aby sakrament miłosierdzia nie był postrzegany jako praktyka, którą wypełnia się od czasu do czasu, lecz jako uprzywilejowane miejsce spotkania z Bogiem, w którym człowiek odnawia swoją relację z Nim i otrzymuje siłę, by zacząć od nowa.
Wiemy, że czasami ludzie oddalają się od spowiedzi z powodu lęku, braku zaufania, trudnych doświadczeń lub dlatego, że przestają w pełni rozumieć jej znaczenie. Niektórzy mogą uważać, że kolejna spowiedź nie ma sensu, zwłaszcza gdy wydaje im się, że wciąż powracają do tych samych błędów. Inni odczuwają wstyd albo są przekonani, że ich przeszłość jest zbyt ciężka, by mogli powierzyć ją Bożemu miłosierdziu.
Właśnie do tych osób chcemy skierować szczególne zaproszenie: nie pozwólcie, aby zwyciężył w was lęk, i nie wątpijcie w możliwość otrzymania przebaczenia. Pan nie oczekuje, że będziemy bez skazy, zanim się do Niego zbliżymy. Prosi nas, abyśmy przyszli do Niego szczerze, uznając, jak bardzo potrzebujemy Jego miłości, i wyrażając pragnienie przemiany.
Boże miłosierdzie nie znosi osobistej odpowiedzialności, lecz pozwala nam podejmować ją w świetle nadziei. Pan zaprasza nas, byśmy uznali prawdę o własnym życiu, nie popadając w rozpacz z powodu naszych słabości. Pomaga nam powstać, odbudować to, co zostało zranione, i z ufnością patrzeć w przyszłość.
Jeśli uda nam się choć w części przybliżyć tę prawdę, seminarium osiągnie jeden ze swoich najważniejszych celów: pomoże wiernym na nowo odkryć radość płynącą ze świadomości, że są kochani, przyjmowani i obdarowywani przebaczeniem przez Boga.
Chciałbym, aby każdy zrozumiał, że spowiedź nie jest jedynie miejscem, w którym opowiadamy o popełnionych błędach. Jest miejscem, w którym powierzamy Panu naszą kruchość i pozwalamy, by dotknęło nas Jego miłosierdzie. To spotkanie, które przywraca pokój, odnawia nadzieję i pomaga nam podjąć dalszą drogę z nowym sercem.
Przesłanie, które pragniemy przekazać, jest w gruncie rzeczy proste: nie przestawajmy wracać do Boga, ponieważ On nigdy nie przestaje na nas czekać. Przystępujmy do spowiedzi z pokorą, szczerością i ufnością, za każdym razem odkrywając na nowo radość pojednania z Nim.
Boże miłosierdzie jest większe niż nasze upadki. Każda spowiedź przeżyta ze szczerym sercem może stać się początkiem nowej historii, w której otrzymane przebaczenie przemienia się w miłość, którą obdarowujemy innych.