Wicedyrektor UNECO Åsa Regnér mówi, że dzisiejsza (25 września 2026) wizyta Papieża w siedzibie UNESCO w Paryżu, ze względu na pozycję Leona XIV w świecie ma również znaczenie strategiczne.
Francja, do której 25 września przybędzie Leon XIV, jest krajem, w którym Kościół w ciągu ostatnich czterech dekad przeszedł głęboką przemianę. Choć w ostatnim czasie liczba księży zmniejszyła się niemal trzykrotnie, liczba parafii spadła z ponad 38 tys. do niespełna 11 tys., a liczba sióstr zakonnych zmalała o 80 proc., to rośnie liczba chrztów i wracających do wiary. To właśnie do takiego Kościoła przyjeżdża Papież.
s. Róża Chrzanowska CSFN − Watykan
Około godziny 7.50 z rzymskiego lotniska Leonarda da Vinci Leon XIV wyrusza 25 września 2026 r. w swoją piątą zagraniczną podróż apostolską – do Francji. To kraj o głębokich tradycjach chrześcijańskich, który przed dekady mocno się laicyzował, by w ostatnich latach obserwować niespotykane zjawisko wyraźnego wzrostu osób proszących o chrzest.
Od 38 tys. do 11 tys. parafii
Oficjalne statystyki Stolicy Apostolskiej obejmujące lata 1980–2024 pokazują skalę przemian. W 1980 r. we Francji było 38 391 parafii. W 2024 r. pozostało ich 10 925 – o ponad 70 proc. mniej.
Zmniejszenie liczby parafii nie oznacza jednak proporcjonalnego zmniejszenia liczby katolików ochrzczonych. Ich liczba wzrosła w tym okresie z 45,5 mln do 49,7 mln. Zmieniła się natomiast ich proporcja w stosunku do całej populacji: z 84,7 proc. w 1980 r. do 74,9 proc. w 2024 r. Francja liczy dziś ponad 66 mln mieszkańców, podczas gdy w 1980 r. było ich niespełna 54 mln. Wzrost liczby ochrzczonych nie nadążał więc za zmianami demograficznymi.
Kościół z coraz mniejszą liczbą księży
Jeszcze wyraźniej przemianę widać w liczbie duchownych. W 1980 r. we Francji posługiwało 38 876 księży – diecezjalnych i zakonnych. W 2024 r. było ich 12 590. Oznacza to spadek o blisko 68 proc. Liczba księży diecezjalnych zmniejszyła się z 31 481 do 9095, a zakonnych – z 7395 do 3495. Jednocześnie liczba seminarzystów przygotowujących się do kapłaństwa spadła z 1278 w 1980 r. do 1075 w 2024 r.
W tym kontekście szczególnego znaczenia nabiera rozwój diakonatu stałego. W 1980 r. było we Francji zaledwie 108 diakonów stałych. W 2024 r. – już 3147. To wzrost niemal trzydziestokrotny. Nie oznacza to odwrócenia kryzysu powołań kapłańskich, ale pokazuje, że wraz ze zmianą struktury duchowieństwa rozwijają się inne formy odpowiedzialności za życie wspólnot chrześcijańskich.
Znikają wspólnoty zakonne, ale nie ich dzieła
Jeszcze większy spadek dotyczy żeńskich zgromadzeń zakonnych. W 1980 r. we Francji było 87 044 sióstr profesji wieczystej. W 2024 r.: 17 452. To spadek o około 80 proc.
Zmniejszyła się również liczba zakonników niebędących kapłanami – z 5333 do 2126. Jednocześnie Kościół zachował rozbudowaną obecność w dziedzinie edukacji. Liczba uczniów w katolickich instytucjach oświatowych wynosiła w 2024 r. ponad 2,23 mln, podobnie jak w 2020 r., i była wyższa niż w 1980 r., kiedy było ich 1,96 mln.
To jeden z ważnych elementów francuskiego pejzażu kościelnego: choć liczba osób konsekrowanych radykalnie się zmniejszyła, instytucje związane z Kościołem nadal docierają każdego dnia do milionów młodych ludzi.
Chrzest: wielki spadek i nowy znak nadziei
Liczba chrztów również pokazuje dużą zmianę. W 1980 r. udzielono we Francji 513 501 chrztów, w 2000 r. – 401 054, a w 2020 r. – 173 300. W 2024 r. było ich 186 165.
W porównaniu z 1980 r. oznacza to spadek o niemal 64 proc., ale jednocześnie w stosunku do 2020 r. liczba chrztów wzrosła o ponad 7 proc.
Jeszcze wyraźniejszym znakiem są osoby dorosłe, które w ostatnich latach proszą o chrzest. W 2024 r. francuski episkopat informował o około 12 tys. dorosłych katechumenów przyjmujących chrzest podczas Wigilii Paschalnej – o 30 proc. więcej niż rok wcześniej. Była to najwyższa liczba od około dwóch dekad. W 2026 r. tendencja ta się utrzymała: przed Wielkanocą francuski Kościół mówił już o 13 tys. dorosłych, którzy mieli przyjąć chrzest.
Mniej małżeństw, inna mapa duszpasterstwa
Jeszcze mocniej zmieniła się sytuacja w przypadku małżeństw sakramentalnych. Ich liczba spadła z 217 479 w 1980 r. do 40 678 w 2024 r. To ponad 80 proc. mniej.
Podobny proces dotyczy pierwszych Komunii. W 1990 r. przystąpiło do niej ponad 230 tys. dzieci, podczas gdy w 2024 r. było ich 73 143. Dane dotyczące sakramentu bierzmowania pokazują natomiast wzrost między 2020 a 2024 r.: z 36 329 do 46 539 osób.
Kościół, który nadal służy
Statystyki pokazują również wymiar społeczny obecności Kościoła. W 2024 r. jego instytucje prowadziły 1119 placówek pomocy i działalności charytatywnej. To mniej niż w 1980 r., gdy było ich 1944, ale więcej niż w 2020 r. – wówczas odnotowano 789 takich instytucji. Obraz wyłaniający się z liczb nie jest więc historią prostego zaniku. To raczej opowieść o Kościele, który traci dawną liczebność i strukturę, a jednocześnie szuka nowych sposobów obecności.
Papież przyjeżdża do Kościoła w drodze
Leon XIV odwiedzi Francję od 25 do 28 września. Będzie w Paryżu, Saint-Denis, Lourdes i Metz, spotka się z władzami państwowymi, młodymi, duchowieństwem i biskupami, a także uda się do siedziby UNESCO. W Lourdes pomodli się w grocie Massabielskiej, odprawi Mszę Świętą na terenie sanktuarium i spotka się z chorymi oraz wolontariuszami. W Metz podejmie temat Europy, pokoju i jedności. Będzie to pierwsza oficjalna papieska wizyta państwowa we Francji od 2008 r., kiedy kraj ten odwiedził Benedykt XVI.
Statystyki pokazują zatem Kościół bardzo różny od tego, który spotkał Benedykt XVI. Mniej liczny, z mniejszą liczbą księży, parafii i osób konsekrowanych, ale wciąż obecny w szkołach, dziełach miłosierdzia i przestrzeni publicznej; a przede wszystkim – z nowymi ludźmi pukającymi do jego drzwi.
To właśnie tę Francję – między pamięcią o chrześcijańskich korzeniach, głęboką sekularyzacją a nowymi znakami wiary – spotka Leon XIV.